Repertuar

Kierunek zapoczątkowany filmem Gabinet doktora Caligari (1920) R. Wiene, jako przejaw protestu przeciwko zbrodniczej władzy (w uogólnieniu także jako sprzeciw wobec I Wojny Światowej). Osadzony w powieści gotyckiej, z której czerpał nastrój i inspirację tematyczną, charakteryzował się m.in. udramatyzowaniem dekoracji oraz grą świateł i cieni. Dalsze filmy kontynuowały ideologię filmu o Caligarim – sprzeciwu wobec terrorystycznej władzy – np. w trylogii o doktorze Mabuse (1922, 1932, 1960) F. Langa czy – szerzej – protestu wobec świata, w którym wszystko sprzymierzone jest przeciwko człowiekowi (np. w filmie Nosferatu 1922, F.W. Murnaua wampir jest symbolem dziesiątkującej ludzkość czarnej zarazy).

Drugim etapem filmowego ekspresjonizmu był Kammerspielfilm, umownie kierunek zamyka film Murnaua Portier z hotelu Atlantic (1924). Po dojściu Hitlera do władzy większość twórców opuściła Niemcy, kontynuując działalność filmową w Ameryce, która przejęła poetykę grozy właściwą kierunkowi (filmy o Frankensteinie, wampirach i wilkołakach), pozbawiając jednak obrazy kontekstu ideowego, właściwego filmom niemieckim.

Ekspresjonizm filmowy poprzedził ekspresjonizm w literaturze [1910-1925], który z czasem objął wszystkie dziedziny sztuki, zwłaszcza malarstwo, film i literaturę. W utworach ekspresjonistycznych wyrażała się świadomość kryzysu, bunt o charakterze społecznym, moralnym i intelektualnym. Główne tematy literatury ekspresjonistycznej to wojna, miasto, cywilizacja. Dbałości o piękno przeciwstawili ekspresjoniści jako dążenie do prawdy. Wystąpili też przeciwko naturalistycznemu kopiowaniu rzeczywistości, a modernistyczny estetyzm zastąpiła pasja zaangażowania. Środkami wyrazu ekspresjonizmu były: deformacja rzeczywistości, gwałtowność wypowiedzi, kontrast i dysonans. W Polsce tendencje ekspresjonistyczne wystąpiły już w okresie Młodej Polski. [pismo „Zdrój” wydawane przez J. Hulewicza oraz związana z nim grupa poetów i malarzy Bunt]. Narodziny ekspresjonizmu przypadają w sztuce wiązane są z drezdeńskim ugrupowaniem artystycznym Die Brucke [Most, 1905]. W Monachium od 1911 działało znane ze scenografii „Gabinetu…” ugrupowanie Błękitny Jeździec (Der Blaue Reiter). Związani z nim byli Wassily Kandinsky i Oscar Kokoschka.

Alfred Abel jako Johhan (Joh) Fredersen
Gustav Frohlich jako Freder Fredersen
Brigitte Helm jako Maria / Robot
Rudolf Klein-Rogge jako C.A. Rotwang
Fritz Rasp jako Slim
Theodor Loos jako Josaphat
Heinrich George jako Grot
Fritz Alberti jako Kreatywny człowiek
Grete Berger jako Pracownica
Erwin Biswanger jako Georg
Olly Boeheim jako Pracownica
Max Dietze jako Pracownik